Ảnh © Indira Birnie chụp cho Booker Prize Foundation
Mười năm trước, Người ăn chay của Han Kang, do Deborah Smith dịch từ tiếng Hàn sang tiếng Anh, đã giành chiến thắng tại International Booker Prize năm 2016. Chiến thắng ấy đánh dấu bước ngoặt quan trọng của giải thưởng, định hình rõ mô hình hiện tại: mỗi năm tôn vinh một tác phẩm cụ thể được viết bằng ngôn ngữ khác tiếng Anh, xuất bản tại Anh hoặc Ireland, và chia đều tiền thưởng cho tác giả cùng dịch giả.
Trước đó, khi còn mang tên Man Booker International Prize, giải thưởng này được trao hai năm một lần cho toàn bộ sự nghiệp của một tác giả. Sau khi Booker Prize mở rộng phạm vi quốc tịch vào năm 2014, International Booker chuyển mình thành giải thưởng thường niên dành riêng cho văn học dịch. Sự thay đổi này đã góp phần thúc đẩy mạnh mẽ sự hiện diện của văn học dịch trong thị trường Anh ngữ suốt một thập kỷ qua.
Nhìn lại 10 tác phẩm chiến thắng kể từ năm 2016 là nhìn vào một bản đồ văn chương trải dài qua 10 ngôn ngữ khác nhau. Người ăn chay của Han Kang mở ra hành trình ấy bằng câu chuyện về sự nổi loạn âm thầm của một người phụ nữ Hàn Quốc, đào sâu vào mặc cảm, ham muốn và giới hạn của thân xác.
Con ngựa bước vào quán bar của David Grossman, do Jessica Cohen dịch từ tiếng Hebrew, là màn độc thoại dữ dội của một danh hài Israel, một câu chuyện mà trong đó tiếng cười và nỗi đau quấn chặt lấy nhau.
Flights (Những chuyến bay) của Olga Tokarczuk, bản dịch của Jennifer Croft từ tiếng Ba Lan, là cấu trúc phi tuyến đan xen suy tưởng về dịch chuyển, cơ thể và ký ức.
Celestial Bodies (Những thiên thể) của Jokha Alharthi, do Marilyn Booth dịch từ tiếng Ả Rập, khắc họa sự chuyển mình của Oman qua số phận ba chị em gái.
The Discomfort of Evening (Nỗi bất an của buổi tối) của Lucas Rijneveld, bản dịch của Michele Hutchison từ tiếng Hà Lan, đưa người đọc vào thế giới u tối của tuổi thơ sau một bi kịch gia đình.
At Night All Blood Is Black (Khi màn đêm, máu hóa đen) của David Diop, do Anna Moschovakis dịch từ tiếng Pháp, là lời tự sự ám ảnh của một người lính Senegal trong Thế chiến I.
Tomb of Sand (Nấm mồ cát) của Geetanjali Shree, bản dịch của Daisy Rockwell từ tiếng Hindi, là khúc ca rực rỡ và táo bạo về tuổi già, ký ức và những đường biên quốc gia.
Time Shelter (Nơi trú ẩn thời gian) của Georgi Gospodinov, được Angela Rodel dịch từ tiếng Bulgaria, xây dựng ý tưởng độc đáo về một “phòng khám quá khứ”, nơi con người tìm cách trốn chạy hiện tại.
Kairos (Khoảnh khắc định mệnh) của Jenny Erpenbeck, qua bản dịch của Michael Hofmann từ tiếng Đức, đan xen một mối tình hủy hoại với sự sụp đổ của Đông Đức.
Gần đây nhất, Heart Lamp (Ngọn đèn trái tim) của Banu Mushtaq, do Deepa Bhasthi dịch từ tiếng Kannada, trở thành tập truyện ngắn đầu tiên giành giải, khắc họa đời sống phụ nữ Hồi giáo miền nam Ấn Độ bằng giọng văn sắc sảo và đầy nhân tính.
Mười cuốn sách, mười ngôn ngữ, mười thế giới riêng biệt. International Booker Prize trong một thập kỷ qua đã cho thấy sức mạnh của dịch thuật như một cây cầu văn hóa, nơi những câu chuyện sinh ra từ bối cảnh rất khác nhau vẫn có thể tìm được sự đồng cảm sâu xa nơi độc giả toàn cầu.
Bình luận (0)