Giữa những biến động của thị trường tài chính và áp lực lạm phát, nghệ thuật ngày càng được giới nhà giàu quan tâm như một kênh đa dạng hóa tài sản. Ngoài giá trị thưởng thức và ý nghĩa văn hóa, những tác phẩm có giá trị lịch sử, nguồn gốc rõ ràng còn có thể trở thành một phần trong chiến lược bảo toàn tài sản dài hạn.
Khác với cổ phiếu hay trái phiếu, thị trường nghệ thuật vận hành theo những quy luật riêng. Giá trị của một tác phẩm phụ thuộc vào danh tiếng nghệ sĩ, tính khan hiếm, lịch sử sở hữu, sự công nhận của giới chuyên môn và nhu cầu của người sưu tầm. Những yếu tố này khiến giá nghệ thuật không phải lúc nào cũng biến động cùng chiều với các thị trường tài chính truyền thống. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa nghệ thuật hoàn toàn miễn nhiễm trước những đợt suy thoái. Khi kinh tế bất ổn, người mua có thể thận trọng hơn, các giao dịch giảm sút và giá bán cũng chịu áp lực.
Dẫu vậy, thị trường nghệ thuật có những đặc điểm riêng giúp một số tác phẩm giữ được sức hấp dẫn trong dài hạn. Với những bộ sưu tập có giá trị, chủ sở hữu thường không chịu áp lực phải bán ngay khi thị trường đi xuống. Nguồn cung của các tác phẩm quan trọng vốn đã hạn chế, lại càng khó tăng nhanh trong ngắn hạn. Nhưng khả năng giữ giá đến đâu còn tùy thuộc vào chất lượng tác phẩm, vị thế của nghệ sĩ và nhu cầu thực tế; sự khan hiếm tự thân không bảo đảm giá trị sẽ tăng.
Một xu hướng đáng chú ý trong thị trường nghệ thuật là sự quan tâm trở lại đối với những tác phẩm đã được khẳng định về mặt lịch sử và chuyên môn. Sau các giai đoạn giá tăng nóng ở phân khúc nghệ sĩ mới nổi, nhiều nhà sưu tầm có xu hướng thận trọng hơn, ưu tiên những tên tuổi được bảo tàng, giới nghiên cứu và thị trường quốc tế công nhận. Hồ sơ nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, lịch sử triển lãm đáng tin cậy và sự hiện diện trong các công trình nghiên cứu cũng trở thành những yếu tố quan trọng khi đánh giá một tác phẩm.
Tháng 11/2025, bức Portrait of Elisabeth Lederer của Gustav Klimt được bán tại Sotheby's New York với giá 236,4 triệu USD, vượt xa mức ước tính ban đầu 150 triệu USD và xác lập kỷ lục đấu giá mới cho nghệ thuật hiện đại tại thời điểm đó. Sang năm 2026, thị trường tiếp tục ghi nhận những giao dịch có giá trị đặc biệt: Number 7A, 1948 của Jackson Pollock đạt 181,2 triệu USD tại Christie's, trong khi tác phẩm điêu khắc Danaïde của Constantin Brancusi được bán với giá 107,6 triệu USD. Cũng tại Christie's, bức No. 15 (Two Greens and Red Stripe) của Mark Rothko đạt 98,4 triệu USD.
Những kết quả này diễn ra trong bối cảnh tổng doanh số đấu giá tại Christie's, Sotheby's và Phillips trong nửa đầu năm 2026 đạt khoảng 6,77 tỷ USD, tăng gần 70% so với cùng kỳ năm trước. Dù chưa thể coi đây là bằng chứng cho thấy toàn bộ thị trường nghệ thuật đã bước vào một chu kỳ tăng giá, các giao dịch cho thấy những tác phẩm có vị thế vững chắc trong lịch sử nghệ thuật, được giới chuyên môn công nhận và có sức hấp dẫn quốc tế vẫn thu hút sự quan tâm đáng kể của giới sưu tầm.
Một chỉ báo khác cho thấy tiềm năng sinh lời của nghệ thuật cao cấp là Artprice100, chỉ số theo dõi biến động giá của nhóm 100 nghệ sĩ hàng đầu dựa trên hoạt động đấu giá. Theo Artprice, chỉ số này tăng 11,2% trong năm 2025, sau khi giảm 8,3% năm trước đó. Dù vậy, mức tăng vẫn thấp hơn mức 17% của chỉ số chứng khoán S&P 500 trong cùng kỳ. Kết quả cho thấy các tác phẩm của những nghệ sĩ có vị thế vững chắc có thể ghi nhận mức tăng giá đáng kể, nhưng hiệu quả đầu tư còn phụ thuộc vào thời điểm mua, chất lượng tác phẩm và chi phí giao dịch.
Xu hướng này phản ánh sự dịch chuyển từ kỳ vọng kiếm lời nhanh sang nhu cầu sở hữu những tài sản có cơ sở định giá vững chắc hơn. Với các tác phẩm đáp ứng được những tiêu chí đó, việc mua bán có thể diễn ra qua các phiên đấu giá hoặc giao dịch riêng giữa người mua và người bán, thông qua gallery và đơn vị tư vấn. Giao dịch riêng mang lại sự linh hoạt và kín đáo, nhưng không đồng nghĩa với việc loại bỏ rủi ro về giá hay bảo đảm khả năng bán lại trong thời gian ngắn.
Dù được nhìn nhận dưới góc độ đầu tư, nghệ thuật vẫn có một giá trị khác biệt mà cổ phiếu, trái phiếu hay bất động sản khó có thể thay thế: khả năng mang lại trải nghiệm thẩm mỹ và kết nối con người với lịch sử, văn hóa. Một tác phẩm có thể trở thành điểm khởi đầu cho những cuộc trò chuyện, mở ra cơ hội tiếp xúc với giới nghiên cứu và cộng đồng sưu tầm, đồng thời lưu giữ những giá trị vượt ra ngoài phạm vi vật chất. Với nhiều người, niềm vui được sống cùng tác phẩm mỗi ngày cũng là một phần đáng kể trong lý do họ sưu tầm.
Chính sự kết hợp giữa giá trị tài chính và giá trị văn hóa khiến nghệ thuật trở thành một loại tài sản đặc biệt. Nhưng để xây dựng một bộ sưu tập có chất lượng, người mua cần nhiều hơn khả năng tài chính. Việc tìm hiểu nghệ sĩ, kiểm tra nguồn gốc xuất xứ, đối chiếu hồ sơ triển lãm và tham khảo các nghiên cứu chuyên ngành là những bước quan trọng trước khi quyết định sở hữu. Sự hỗ trợ của chuyên gia thẩm định và tư vấn độc lập cũng giúp hạn chế nguy cơ mua phải tác phẩm giả, tác phẩm có hồ sơ không đầy đủ hoặc được định giá quá cao.
Bên cạnh đó, sưu tầm nghệ thuật đòi hỏi tầm nhìn dài hạn và sự kiên nhẫn. Không giống những tài sản được giao dịch thường xuyên trên thị trường tập trung, việc mua bán tác phẩm có thể mất nhiều thời gian, phát sinh chi phí bảo quản, bảo hiểm, vận chuyển và thẩm định. Giá trị khi bán lại cũng phụ thuộc vào thời điểm, kênh giao dịch và mức độ quan tâm của người mua. Bởi vậy, một bộ sưu tập không nên được xây dựng chỉ dựa trên kỳ vọng tăng giá, càng không nên sử dụng nguồn vốn cần thiết cho những nhu cầu ngắn hạn để đầu tư vào nghệ thuật.
Sưu tầm nghệ thuật, vì thế, không đơn thuần là câu chuyện thưởng thức cái đẹp hay thể hiện vị thế xã hội. Khi được thực hiện trên cơ sở hiểu biết, lựa chọn kỹ lưỡng và một kế hoạch tài chính phù hợp, hoạt động này có thể đóng góp vào chiến lược đa dạng hóa tài sản của cá nhân. Nhưng giá trị lớn nhất của nghệ thuật có lẽ nằm ở chỗ nó kết hợp hai mục tiêu vốn không phải lúc nào cũng song hành: sở hữu một tài sản có giá trị và gìn giữ một phần di sản văn hóa. Trong một thế giới nhiều biến động, đó là sức hấp dẫn riêng của nghệ thuật, dù không đồng nghĩa với một sự bảo đảm tuyệt đối về lợi nhuận hay khả năng bảo toàn vốn.
Bình luận (0)