"Nếu chỉ xem một bộ phim trong năm nay": Siêu phẩm "The Odyssey" của Christopher Nolan sẵn sàng càn quét phòng vé

Tác phẩm được mong đợi nhất mùa hè này hứa hẹn sẽ đặt ra những câu hỏi mang tính vĩ mô về các cuộc chiến văn hóa, những giá trị kinh điển và bản chất của nghệ thuật làm phim.

Trong một bước ngoặt đầy bất ngờ như được sắp đặt bởi chính những nhà thơ hát rong thời cổ đại, bộ phim gây sốt nhất mùa hè này không phải là một tác phẩm siêu anh hùng, một câu chuyện người ngoài hành tinh xâm lăng, hay một bộ phim chính kịch cổ trang với những chiếc váy tùng xòe và mũ dây buộc cầu kỳ. Thay vào đó, đây lại là phiên bản chuyển thể từ một bản trường ca có tuổi đời gần 3.000 năm.

Đạo diễn Christopher Nolan chuẩn bị ra mắt tác phẩm này ngay sau Oppenheimer - bộ phim u tối đoạt giải Oscar xoay quanh nguồn gốc của chiến tranh hạt nhân. Từng làm nên tên tuổi với Memento, bộ ba phim Kỵ sĩ bóng đêm và Dunkirk, Nolan hiện đang đổ dồn sự chú ý vào Odyssey, bản sử thi Hy Lạp kinh điển, vốn cùng với người anh em Iliadđược coi là một trong những nền móng vững chắc của văn minh phương Tây.

Bản chuyển thể của Nolan là một dự án bom tấn với mức kinh phí khổng lồ, lớn nhất trong sự nghiệp của ông, ước tính lên tới 250 triệu USD. Vị đạo diễn đã lấp đầy bộ phim bằng một dàn diễn viên tên tuổi, từ những ngôi sao gạo cội của Hollywood như Matt Damon và Anne Hathaway, cho đến những gương mặt trẻ trung được lòng giới trẻ như cặp đôi đình đám hiện nay Zendaya và "Người Nhện" Tom Holland, cùng những lựa chọn đầy phá cách như Lupita Nyong'o, Mia Goth, Samantha Morton và người đồng nghiệp - đạo diễn Benny Safdie.

Toàn bộ 24 chương của sử thi Odyssey được sáng tác vào khoảng thế kỷ thứ VIII trước Công nguyên và được cho là của nhà thơ Hy Lạp cổ đại Homer. Đóng vai trò là phần tiếp theo của Iliad, tác phẩm kể về cuộc hành trình gian khổ kéo dài 10 năm của Odysseus để trở về quê hương với người vợ Penelope và con trai Telemachus sau khi cuộc vây hãm thành Troy kết thúc.

Ở tuổi 55, Nolan lý giải về quyết định đưa tác phẩm này lên màn ảnh rộng trong cuộc phỏng vấn với tờ New York Times: "Là một nhà làm phim, đôi khi bạn phải hành động theo trực giác. Tôi muốn thử thách bản thân với một phong cách kể chuyện hoàn toàn khác biệt, và tôi đang tìm kiếm một khoảng trống trong dòng chảy văn hóa."

Tính thời đại của The Odyssey là yếu tố then chốt quyết định tác động tiềm tàng của bộ phim. Mary Beard, giáo sư danh dự ngành nghiên cứu cổ điển tại Đại học Cambridge, cho biết bà đang kỳ vọng vào "hiệu ứng Đồi gió hú" và gợi ý rằng đằng sau lớp vỏ tự sự bên ngoài là những câu hỏi sâu sắc hơn rất nhiều.

"Phim ảnh luôn kéo sự chú ý của mọi người trở lại với thế giới cổ đại và sự cộng hưởng mang tính hiện đại của những giá trị kinh điển. Những câu hỏi lớn mà sử thi Odyssey đặt ra là gì, và liệu chúng có còn là câu hỏi của chúng ta hôm nay không? Trở về nhà thực sự có ý nghĩa gì? Chiến tranh để lại điều gì cho những người ở lại? Và ranh giới giữa văn minh và dã man thực sự nằm ở đâu?"

Để xứng tầm với quy mô sử thi, The Odyssey được quay hoàn toàn bằng định dạng phim Imax khổ lớn (Nolan cho biết ông đã sử dụng tới 2 triệu foot phim). Theo thói quen quen thuộc, Nolan nói không với kỹ xảo phông xanh, thay vào đó ông cho xây dựng các bối cảnh và đạo cụ chân thực, bao gồm cả con ngựa thành Troy và con tàu của Odysseus.

Vào tháng 11, ông đã giải thích về triết lý của mình: "Bằng cách nắm bắt tính chân thực của thế giới vật chất khi làm phim, bạn sẽ dẫn dắt câu chuyện theo những cách rất thú vị. Bởi vì hàng ngày bạn đều phải đối mặt với những phản hồi thực tế từ thế giới xung quanh."

Wendy Mitchell, biên tập viên của tạp chí Screen International, nhận định rằng Nolan hoàn toàn có quyền đòi hỏi những nguồn lực đắt đỏ và tốn nhiều công sức như vậy. "Nolan nhận được cái gật đầu cho những dự án khổng lồ vì ông luôn thu hút được lượng khán giả khổng lồ. Tôi thực sự nghĩ rằng khán giả đủ thông minh để nhận ra điều gì được thực hiện ngoài đời thực, hoặc ngay trước ống kính - điều mà Nolan luôn vô cùng khắt khe - và tôi biết chúng ta, với tư cách là khán giả, sẽ cảm nhận rõ điều đó trên màn ảnh."

Mitchell nói thêm: "Toàn bộ ngành công nghiệp điện ảnh thực sự tôn trọng cách tiếp cận điện ảnh của ông và việc ông kiên trì quay bằng phim nhựa, đặc biệt là trong kỷ nguyên số khi chúng ta đang bắt đầu thấy nhiều sự lạm dụng các công cụ công nghệ hay trí tuệ nhân tạo để đi đường tắt. Nolan là người không ngại làm phim theo cách truyền thống, và tôi nghĩ mọi người dành cho ông rất nhiều sự kính trọng vì điều đó."

Nolan không phải là nhà làm phim đại chúng duy nhất tìm kiếm cảm hứng từ thời kỳ cổ đại trong những năm gần đây. Ridley Scott đã đạo diễn phần hai của phim Võ sĩ giác đấu vào năm 2024 và gặt hái được thành công vang dội - tiếp nối từ siêu phẩm năm 2000 do Russell Crowe thủ vai chính. Bộ phim 300 do Zack Snyder đạo diễn xoay quanh trận chiến Thermopylae cũng là một cú hích lớn khi ra mắt vào năm 2007, tương tự như phần tiếp theo vào năm 2014 là 300: Đế chế trỗi dậy.

Với các dự báo phòng vé cho thấy The Odyssey có thể thu về từ 80 đến 100 triệu USD ngay trong tuần đầu tiên ra mắt tính riêng tại Bắc Mỹ, người ta có cảm giác rằng Nolan, giống như những anh hùng cổ đại năm xưa, đang cưỡi ngựa tới giải cứu toàn bộ ngành công nghiệp điện ảnh.

The Odyssey ra mắt vào một thời điểm thú vị tại Hollywood, khi các bộ phim siêu anh hùng kinh phí lớn dường như đang hụt hơi, trong khi những bộ phim quy mô nhỏ hơn nhiều có nguồn gốc từ Internet lại gặt hái được nhiều lời khen ngợi lẫn doanh thu phòng vé. Tin tưởng rằng The Odyssey "sẽ có sức hút toàn diện đối với mọi đối tượng khán giả ra rạp", Mitchell tự tin rằng Nolan sẽ đẩy lùi được những kẻ thách thức mới nổi này.

"Chỉ vì những tên tuổi kỳ cựu trên YouTube có được các tác phẩm ăn khách tại rạp năm nay không có nghĩa là toàn bộ Hollywood giờ đây chỉ xoay quanh YouTube. Điều thú vị hơn đáng để theo dõi là phần phim Doomsday của anh em nhà Russo sẽ thể hiện ra sao, liệu các thương hiệu siêu anh hùng có thể tiếp tục duy trì vị thế đỉnh cao như họ từng làm được trong quá khứ hay không."

Lẽ tất yếu, The Odyssey cũng trở thành nạn nhân của cuộc chiến văn hóa. Từ việc Elon Musk cùng những người ủng hộ cáo buộc Nolan "muốn hủy hoại văn minh phương Tây và mọi thứ đã tạo nên nó" khi giao vai nàng Helen thành Troy cho nữ diễn viên da màu Lupita Nyong'o, cho đến những nhà phê bình than phiền về việc thiếu vắng các diễn viên người Hy Lạp trong phim, như Chris Cotonou đã đặt câu hỏi trên tờ The Guardian: "Phải chăng chúng ta không xứng đáng với những câu chuyện thần thoại của chính mình?"

Nolan cũng vấp phải chỉ trích vì đưa vào phim những lời thoại mang hơi hướng hiện đại, tương tự như các bản dịch gần đây, bao gồm cả bản dịch của Emily Wilson. Tuy nhiên, bà Beard cho rằng điều đó chẳng có gì hại. "Các bản dịch không bao giờ là sự sao chép trung lập từ nguyên tác. Chúng ta phải nhớ rằng không có sự tương thích một đối một giữa tiếng Hy Lạp và tiếng Anh: ngôn ngữ Hy Lạp mã hóa thế giới theo một cách khác. Những bản dịch mới chỉ ra cho chúng ta thấy những điều mới mẻ về văn bản."

Bà Beard dẫn chứng cách Wilson dịch cụm từ truyền thống "những cô gái hầu hạ" thành từ chính xác hơn là "những kẻ nô lệ". "Nhiều khả năng họ thực sự là như vậy. Việc đối diện với sự thật rằng các bản sử thi của Homer mô tả một xã hội chiếm hữu nô lệ không hề làm giảm đi giá trị của chúng."

Trong khi đó, Mitchell cho rằng bộ phim sẽ vượt qua mọi giông bão dư luận như vậy. "Tôi nghĩ bộ phim này sẽ tiếp cận được tất cả mọi người. Ai cũng muốn trở thành một phần của cuộc thảo luận văn hóa này. Cảm giác như thể nếu bạn có chút quan tâm nào đến điện ảnh, và ngay cả khi bạn chỉ xem một bộ phim duy nhất mỗi năm, thì The Odyssey chính là bộ phim đó."

Theo The Guardian