Tuổi già không chỉ là sống lâu, mà còn là sống có chất lượng

Làm việc tại nhà dưỡng lão, chúng tôi gặp nhiều người cao tuổi với những biểu hiện rất khác nhau. Có người hay quên, vừa ăn xong đã nói chưa ăn. Có người vẫn tính toán rất nhanh nhưng lại mua đi mua lại cùng một món đồ hoặc dễ tin vào những lời quảng cáo vô lý.

Không ít gia đình cho rằng đó chỉ là biểu hiện của tuổi già, rồi gắn cho cha mẹ những cái mác như "lẩm cẩm", "gàn dở" hay "càng già càng khó tính". Nhưng thực tế, nhiều thay đổi ấy có thể là dấu hiệu sớm của sự suy giảm nhận thức, chứ không đơn thuần là thay đổi tính cách.

Điều đáng lo là nhiều gia đình chưa sẵn sàng cho quá trình lão hóa của người thân. Họ thường nghĩ nguyên nhân đến từ cô đơn hay tâm lý, thay vì xem đó là vấn đề sức khỏe cần được phát hiện sớm.

Trong lão khoa, điều quan trọng không chỉ là người già còn nhớ được bao nhiêu, mà là họ còn tự làm được bao nhiêu việc trong cuộc sống hằng ngày. Có thể tự mặc quần áo, nấu ăn, đi lại hay đưa ra quyết định cho chính mình mới là thước đo của một tuổi già khỏe mạnh và có phẩm giá.

Y học hiện đại vì thế không chỉ hướng đến việc kéo dài tuổi thọ, mà còn kéo dài "tuổi thọ khỏe mạnh" – khoảng thời gian người cao tuổi vẫn sống độc lập và chủ động.

Việt Nam đang già hóa dân số rất nhanh. Đến năm 2050, cứ bốn người sẽ có một người trên 60 tuổi. Tuy nhiên, hệ thống chăm sóc người cao tuổi vẫn chủ yếu dựa vào gia đình. Các dịch vụ như bác sĩ lão khoa, phục hồi chức năng, chăm sóc ban ngày hay sàng lọc sa sút trí tuệ vẫn chưa phổ biến. Vì vậy, nhiều người chỉ được phát hiện khi đã té ngã, mất khả năng tự chăm sóc hoặc bị lừa đảo vì suy giảm nhận thức.

Ở nhiều quốc gia phát triển, tuổi già được xem là một vấn đề của chính sách công. Bên cạnh chăm sóc y tế, họ xây dựng "nền kinh tế bạc" với nhà ở thân thiện, phương tiện hỗ trợ, trung tâm phục hồi và các dịch vụ giúp người cao tuổi tiếp tục sống độc lập lâu nhất có thể.

Việt Nam đã giúp người dân sống lâu hơn. Thách thức trong những năm tới là giúp họ sống khỏe, sống có chất lượng và giữ được sự tự chủ. Bởi một tuổi già hạnh phúc không chỉ được đo bằng số năm sống, mà bằng khả năng tận hưởng và làm chủ những năm tháng cuối đời.