Đừng để "nick ảo" làm mất nhân tính

Một khách hàng của tôi phải dời cuộc họp vì công ty đang xử lý khủng hoảng từ những meme chế giễu một nữ diễn viên. Điều khiến tôi bất ngờ không phải là ảnh chế, mà là việc một doanh nghiệp phải dành thời gian giải quyết hậu quả từ những tài khoản gần như vô danh trên mạng.

Những năm gần đây, các chiến dịch công kích người nổi tiếng bằng tài khoản ẩn danh ngày càng phổ biến. Nhiều nghệ sĩ, nhà thiết kế hay người có ảnh hưởng phải khóa tài khoản hoặc tắt bình luận vì không chịu nổi làn sóng chỉ trích và xúc phạm. Đằng sau những bình luận ấy là các "nick ảo" – không danh tính, không trách nhiệm, nhưng lại có sức lan truyền rất lớn nhờ thuật toán mạng xã hội.

Điều đáng lo là nhiều người tham gia công kích với tâm lý "thay trời hành đạo", trong khi mọi phán xét đều thiếu chứng cứ, thiếu đối thoại và không tuân theo bất kỳ nguyên tắc công bằng nào.

Pháp luật đã có quy định bảo vệ danh dự và nhân phẩm, nhưng không phải mọi hành vi độc hại trên mạng đều dễ xử lý. Nhiều chiến dịch bôi nhọ không đủ yếu tố để xử phạt, nhưng vẫn gây tổn thất nặng nề về tinh thần, uy tín và cả cơ hội nghề nghiệp của nạn nhân.

Vì vậy, bên cạnh pháp luật, các nền tảng số cần có cơ chế kiểm soát tài khoản giả mạo hiệu quả hơn, còn các tổ chức nghề nghiệp cũng nên chủ động bảo vệ hội viên trước các cuộc tấn công trực tuyến.

Tuy nhiên, giải pháp quan trọng nhất vẫn là văn hóa ứng xử của mỗi người. Người Việt từ lâu đã coi lời nói là thước đo của nhân cách. "Học ăn, học nói" không chỉ là phép lịch sự, mà còn là sự tôn trọng dành cho người khác. Việc biến một cá nhân thành trò cười của đám đông, dù trên mạng hay ngoài đời, đều đi ngược lại giá trị ấy.

Sau gần 20 năm sử dụng mạng xã hội, tôi nhận ra văn minh số không đến từ công nghệ, mà từ cách mỗi người sử dụng nó. Trước khi chia sẻ một tin đồn, để lại một bình luận cay nghiệt hay phát tán một bức ảnh chế, hãy tự hỏi: "Nếu người bị chế giễu là mình hoặc người thân, mình còn thấy điều đó vô hại không?"

Chỉ cần vài giây suy nghĩ, có lẽ chúng ta sẽ bớt đi rất nhiều sự độc hại trên không gian mạng.