Con hư tại ai?

Bạn tôi có hai con trai. Cậu lớn 15 tuổi đang ở tuổi dậy thì, hay cãi lời và có những phản ứng khá mạnh. Chị thường gọi tôi trong nỗi buồn và bất lực: “Con càng lớn càng hỗn, nói gì cũng cãi.”

Chị là người chu đáo, yêu con và cố gắng dạy con bằng lý trí. Nhưng vì thương con, chị ít khi từ chối những đòi hỏi của con. Cậu bé lớn lên trong sự nuông chiều, quen với việc muốn gì được nấy. Đến khi bị nhắc nhở hay giới hạn, cậu phản ứng bằng sự chống đối.

Nhiều gia đình hiện nay cũng đang gặp tình trạng tương tự. Cha mẹ dồn hết tình thương và vật chất cho con, nhưng lại quên dạy con cách chịu đựng giới hạn và chịu trách nhiệm. Khi con bước ra thế giới bên ngoài – nơi mạng xã hội và nhiều ảnh hưởng khác đang dạy con theo cách riêng – những thiếu hụt trong cách giáo dục sẽ dễ dàng bộc lộ.

Điều đáng nói là, nhiều khi cha mẹ không nhận ra rằng con đang học từ chính cách sống của mình. Cha mẹ quát tháo thì con cũng hay nói to. Cha mẹ hay cãi nhau thì con cũng dễ trở nên bướng bỉnh. Giáo dục mạnh nhất không nằm ở lời nói, mà ở tấm gương hàng ngày.

Bạn tôi từng kiểm soát con rất chặt, nhưng càng siết chặt thì con càng né tránh và nói dối. Tôi khuyên chị rằng: “Thương con không chỉ là giữ con ở bên mình, mà còn phải dạy con cách tự giữ mình.”

Trẻ em cần được hướng dẫn, nhưng cũng cần được tin tưởng. Chúng cần được quyền thử sai trong phạm vi an toàn của gia đình, thay vì bị kiểm soát quá mức. Quan trọng hơn, chúng cần thấy cha mẹ sống có trách nhiệm, biết tôn trọng và biết xin lỗi – những điều mà không bài giảng nào có thể thay thế.

“Con hư tại ai?” là câu hỏi dễ dàng nhưng không công bằng. Trong thời đại ngày nay, khi trẻ tiếp xúc với rất nhiều nguồn ảnh hưởng bên ngoài, câu hỏi đáng đặt ra hơn là: “Chúng ta đã làm gì để con lớn lên trong một môi trường yêu thương và có giới hạn rõ ràng?”

Bởi cuối cùng, con cái không chỉ học từ những gì cha mẹ nói, mà chủ yếu học từ cách cha mẹ sống.